შუა ასურული პერიოდის სასახლის დადგენილებებები

Resumen

შუა ასურული პერიოდის სასახლის დადგენილებები გამოცემული იყო ასურელი მეფეების მიერ, და წარმოადგენდა რეგულაციების კრებულს, რომელიც ეხებოდა სასახლის პერსონალის შიდა საქმიანობასა და ქცევას, კერძოდ, სასახლის ქალებისა და მამრობითი სქესის იმ მოხელეების ქცევას, რომლებიც მათთან ურთიერთობდნენ. შემორჩენილი ოცდასამი დადგენილება ცხრა მეფის მიერ არის გამოცემული, რომელთა მმართველობის პერიოდი თითქმის სამ საუკუნეს მოიცავს (ძვ.წ. 1363-1076 წწ.):

• აშურ-უბალიტ I (მეფობდა ძვ.წ. 1363-1328 წწ.);
• ენლილ-ნირარი (მეფობდა ძვ.წ. 1327-1318 წწ.);
• ადად-ნირარი I (მეფობდა ძვ.წ. 1305-1274 წწ.);
• სალმანესერ I (მეფობდა ძვ.წ. 1273-1244 წწ.);
• თუქულთი-ნინურთა I (მეფობდა ძვ.წ. 1243-1207 წწ.);
• ნინურთა-აფილ-ექური (მეფობდა ძვ.წ. 1191-1179 წწ.);
• აშურ-დან I (მეფობდა ძვ.წ. 1178-1133 წწ.);
• აშურ-რეშა-იში I (მეფობდა ძვ.წ. 1132-1115 წწ.);
• ტიგლათ-ფილესერ I (მეფობდა ძვ.წ. 1114-1076 წწ.).

სასახლის დადგენილებების ცხრა ფრაგმენტული წყარო ყველა შუა ასურული პერიოდით თარიღდება. რვა მათგანი (ახლა ბერლინშია დაცული) აღმოჩენილია ასურში და პირველად ერთად გამოიცა ვაიდნერის მიერ 1954/56 წლებში. მეცხრე წყარო (იელის უნივერსიტეტშია დაცული), რომელიც შეძენილი კოლექციიდანაა, გამოქვეყნდა ბეკმანისა და ფოსტერის მიერ 1988 წელს. დადგენილებები ძირითადად ეხებოდა შემდეგ თემებს:

• სასახლის წესრიგი: მკაცრი რეგულაციები სასახლის შენობებსა და ტერიტორიაზე გადაადგილების შესახებ.
• სამეფო ქალების კონტროლი: წესები სამეფო ქალების ქცევასთან, მათ ქონებასა და მამაკაცებთან ურთიერთობასთან დაკავშირებით.
• პერსონალის ქცევა: დასჯის მკაცრი ფორმები სხვადასხვა დანაშაულისთვის, მაგალითად, ღმერთის სახელის შეურაცხყოფისთვის ან საჭურისების სტატუსის დარღვევისთვის.
• მონების მართვა: მითითებები მონების დასჯის შესახებ, რომელიც ზღუდავდა ქალბატონების ძალადობას.
• პროტოკოლი: სპეციალური წესები მეფის გარდაცვალების შეტყობინებისა და რიტუალების დროს ქცევის შესახებ.

ეს დადგენილებები ტიგლათ-ფილესერ I-ის დროს უნდა იყოს შეგროვილი. დოკუმენტები ასახავს ასურეთის სამეფო კარზე არსებულ მკაცრ იერარქიასა და კონტროლს, სადაც თითოეული პირის მოქმედება მკაცრად იყო რეგლამენტირებული.

საძიებო სიტყვები: ასირიოლოგია,  მესოპოტამია, შუა ასურული, სასახლის დადგენილებები, კანონები.