ახალ-ბაბილონური კანონები

Resumen

მეორე ათასწლეულის შუა პერიოდიდან, მას შემდეგ, რაც დასუსტდა და საბოლოოდ დაემხო ხამურაბის ძველი ბაბილონური დინასტია, ასურეთის იმპერიის სამხედრო უპირატესობა ვრცელდებოდა ახლო აღმოსავლეთის უმეტეს ნაწილზე, მათ შორის ბაბილონზეც. თუმცა, ძვ.წ. VII საუკუნის ბოლოს, როდესაც ბაბილონურმა და მიდიურმა ძალებმა გადამწყვეტი გამარჯვება მოიპოვეს ასურელებზე და ახალ-ბაბილონური დინასტია (ძვ.წ. 625-539 წწ.) გახდა ახალ-ასურული იმპერიის სარგონიდი მეფეების პოლიტიკური და სამხედრო მემკვიდრე, ბაბილონმა დაიბრუნა ეკონომიკური და სამხედრო სიძლიერე.

ახალ-ბაბილონელი მეფეების, ნაბოფალასარისა და ნაბუქოდონოსორის მმართველობის პერიოდში, შეგნებულად ცდილობდნენ მიებაძათ ათასწლეულზე მეტი ხნის წინანდელი ხამურაბის დინასტიის მიღწევებისთვის. ეს მოიცავდა ტაძრებისა და საზოგადოებრივი შენობების პროექტებს, სოციალურ რეფორმებს, სამეცნიერო (განსაკუთრებით ასტრონომიულ) და ლიტერატურულ საქმიანობას, იურიდიულ და ბიუროკრატიულ ორგანიზაციებს და ა.შ. სწორედ ეს არის ის ბაბილონი, თავისი პოლიტიკური და კულტურული დახვეწილობით, რომელმაც ზიქურატებითა და ბაბილონის დაკიდებული ბაღებით ასახვა ჰპოვა ბიბლიურ და კლასიკურ ნაწერებში. თუმცა, ძვ.წ. VI საუკუნის ბოლოს, გაძლიერებული სპარსული სახელმწიფო კვიროს დიდის მეთაურობით ბაბილონში შეიჭრა. კვიროსმა ბაბილონი თავისი იმპერიის სატრაპიად აქცია, რითაც მესოპოტამიაში დამოუკიდებელ ადგილობრივ მმართველობას ბოლო მოეღო.

ახალ-ბაბილონური კანონებიდან შემორჩენილია თხუთმეტი სამართლებრივი დებულება. არ არის შემორჩენილი არც პროლოგი და არც ეპილოგი. ფირფიტა დაზიანებული ორიგინალის ასლია, ან წარმოადგენს არასრული წყაროებიდან შედგენილ კრებულს. შემორჩენილი კანონები მოიცავს ისეთ თემებს, როგორიცაა სოფლის მეურნეობა და ირიგაცია, შესყიდვები მინდობილობით, მონების გაყიდვა, რიტუალური მოქმედების უნებართვო შესრულება, ქორწინება, საქორწინო ქონება და მემკვიდრეობა. კანონები თემატურად ასე შეიძლება დაიყოს:

ქონება და სოფლის მეურნეობა: ეს კანონები ეხება მიწის ნაკვეთებს, სასოფლო-სამეურნეო დავებს, მიწის მფლობელობას და ზიანის ანაზღაურებას.

• მინდვრის პატრონობა: (i 1-20);
• საძოვრებით მიყენებული ზიანი: (i 21-34);
• სარწყავი არხის დაზიანება: (i 35-41);
• ჯორს ეხება: (i 42-ii 3);
• დოკუმენტაციის გაყალბება: (ii 4-14).

საქორწინო ქონება და მემკვიდრეობა: ეს კანონები მოიცავს წესებს, რომლებიც დაკავშირებულია მზითევთან, ქორწინებაში შეძენილ ქონებასთან და მემკვიდრეობის განაწილებასთან.

• მემკვიდრეობა და საქორწინო შეთანხმება: (iii 3-22);
• მზითევი: (iii 23-31; iii 32-36; iv 9-25; iv 26-v 4);
• მემკვიდრეობის განაწილება: (v 32-44, vi lff.);

იურიდიული დავები და დასჯა: ეს კანონები განსაზღვრავს პრეტენზიებს, ჯადოსნური ქმედებებისთვის დაწესებულ სასჯელებსა და მონების გაყიდვასთან დაკავშირებულ საკითხებს.

• მონა ქალის გაყიდვა: (ii 15-23);
• მაგიური ან რიტუალური მოქმედებები: (ii 24-45);
• საქმის არასრული აღწერა: (iii 1-2).

კანონები მხოლოდ თავისუფალი ადამიანების (amelu) კლასს ეხება. ასევე მოხსენიებულია მონა (ameluttu).

საძიებო სიტყვები: ასირიოლოგია,  მესოპოტამია, ახალ-ბაბილონური, კანონები.