ზოგიერთი ეპიზოდი ცხინვალის ქართული თეატრის ისტორიდან რეგიონში მოღვაწე კრიტიკოსთა ნარატივში (XX საუკუნის პირველი ნახევარი)

Resumen

მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევარში ქართუ­ლი ბეჭდვითი სიტყვის ორი გამორჩეული ფლაგმანი ,,დროება’’ და ,,ივერია’’ პერიოდულად ახსენებდა და­ინ­ტერესებულ საზოგადოებას ზაალ მაჩაბლის სა­ხელს. უნდა აღინიშნოს, რომ მისადმი მიძღვნილი თითოეული სტრიქონიდან გამოსჭვი­ვის სამაჩაბლო­ელი თეატრალის და მოღვაწის ნიჭის და სასცენო ოსტატობისადმი პატივისცემა და სიყვარული.

ჯერ კიდევ 1878 წელს დროება წერდა: ,,სამ ენკე­ნისთვეს უფ. ავალიანის სახლში ქართველ სცე­ნის მოყვარეთა წარმოადგინეს შინაურულათ ,,ძუნწი“ გ. ერისთავისა. ბევრი ხალხი დეესწრო და წარმოდგენა რიგიანათ მიდიოდა.

კარაპეტამ, უფ. აბრამოვმა რიგიანათ აღას­რულა თავისი როლი; ადგილ-ადგილ მშვენიერათ თამა­შობდა ძუნწში ბრიყვი კაცის როლსა, მაგრამ ზოგ-ზოგ ადგილს კი ვერაფრათა, ესე რომ ძუნწი კა­რაპეტას მაგივრათ მდიდარ გულღია მეფურნეს მი­ემსგავსებოდა.

არჩილმა, უფ. ჩუბინოვმა ვერ წარმოადგინა რი­გიანათ შეყვარებული ახალგაზრდა კაცის რო­ლი, მაგრამ ჰჩანდა კი, რომ სცენის ნიჭი ჰქონდა; ეს უფრო მეორე როლში დაამტკიცა, როდესაც ახუ­ნდათ გამოვიდა: ხალხი სიცილით დაიხოცა და ტაშის ცემით დააყრუა იგი.

ხამფერამ, ელ. ავალიანისამ მეტათ მშვენივ­რათ აღასრულა თავისი როლი. მიხრა-მოხრა და წყნარი ქცევა თავადიშვილის ქალისა ჰქონდა მას, მაგრამ ხმის ინტონაცია მისი და აქცენტი სწორეთ სომხის ქალისა იყო და ამით უფრო კარგ შნოს აძლევდა ხამფერას როლსა.

მოახლე მისი, მ. ტერშმოვანოვისა ნამდვილი ქართველი გამზრდელი იყო. პატიოსნათ და რიგი­ანათ აღასრულა თავისი როლი; კარგი სცენის ნიჭი გამოიჩინა ამ ახალგაზრდა ქალმა და პუბლიკამაც ტაშის დაუკვრელად არ დააგდო.

რაც ივანიკას შეეხება, ჰჩანდა, რომ თ. ზაალ მაჩაბელი გამოცდილი აქტიორი ჰყოფილა და მარ­თლაც ნამდვილი გამოსხლეტილი იმერლის ბიჭი წარმოადგინა ჩვენ თვალწინ’’ ( „დროება“, 1878, #180, გვ. 2).

ზაალ მაჩაბლის მონაწილეობით წარმატებულ სპექტაკლზე არაერთხელ მიუთითებდა ,,ივერიაც’’.

,,სოფელ საღოლაშენიდამ გვწერენ, რომ 1 მაისს გამართული წარმოდგენიდამ შემოვიდა სულ 36 მან. რომელიც უკვე გარდაეცა ,,წერა-კითხვის გამავრცე­ლე­ბელ საზოგადოებასაო’’. წარმოადგი­ნეს იმ საღა­მოს ვოდევილი ბ-ნის ავ. ცაგარელისა ,,ბაიყუში’’ და დასდგეს ცხოველი სურათები. წარ­მო­დგენაში მი­იღეს მონაწილეობა: კნ. ს. წერეთ­ლისამ, ეკ. წერეთ­ლისამ, ზაალ მაჩაბელმა, ლევან ციციშვილმა და აბელ და კოტე კალატოზი­შვი­ლებმა. წარმოდგენაცა და ცხოველი სურათებიც გამართულ იქმნა თ. სარ­დიონ ამირეჯიბის თაოს­ნობით იმის საკუთარს სახ­ლში. წარმოდგენაზედ საკმაოდ დაესწრო ხალხი გარშემო ახლო-მახლო სოფლებიდგან. იყვნენ აგრე­თვე გლეხ-კაცებიცა. საზოგადოებამ დიდად ისია­მოვნა წარმოდგენი­თა’’ („ივერია“, 1888, #111, გვ. 2).

საკვანძო სიტყვები: საქართველო; სამაჩაბლო; ცხინვალი; ქართული თეატრი; კულტურული ცხოვრება; ზაალ მაჩაბელი; დავით კასრაძე; ვახტანგ კასრაძე; ია ეკალაძე.