კათოლიკობა საქართველოში რუსული მმართველობის საწყის ეტაპზე (XIX საუკუნის I ნახევარი)
Resumen
XVII საუკუნის 60-იანი წლებიდან მოყოლებული საქართველოში პერიოდულად ჩამოდიოდნენ კაპუცინთა კათოლიკური ორდენის წევრები, რომლებსაც XVIII საუკუნის ბოლოს, ქართლ-კახეთის მეფეების - ერეკლე II-ის (1762-1798), გიორგი XII-ის (1798-1800) და იმერეთის მეფე სოლომონ II-ის (1789-1810) ხელშეწყობით, კარგი ასპარეზი მიეცათ აქ კათოლიკობის პროპაგანდისა და გავრცელების თვალსაზრისით. არასახარბიელო მდგომარეობაში იმყოფებოდა კათოლიკური მისიონი ახალციხის რეგიონში, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის გავლენაში იყო მოქცეული.
რუსეთის დამკვიდრებამ აღმოსავლეთ საქართველოში მისიონერებს თავიანთი სარწმუნოების თავისუფლად გავრცელების შესაძლებლობა მოუსპო. ჯერ კიდევ 1722 წელს, რუსეთის იმპერატორმა პეტრე პირველმა გამოსცა ბრძანება, რომლითაც მართლმადიდებლობიდან სხვა სარწმუნოებაზე გადასვლა არაკანონიერად მიიჩნეოდა. რუსეთის ხელისუფლებას მისიონერები ევროპის ქვეყნების ჯაშუშებად მიაჩნდა და მათ ყველა ნაბიჯს აკონტროლებდა,
მთავარმართებელი ციციანოვი (1802-1806) შეეცადა ევროპელი კათოლიკე მისიონერების რუსეთისადმი დაქვემდებარებას. 1807 და 1819 წლებში თბილისსა და გორში საზეიმოდ გაიხსნა ახალი კათოლიკური ეკლესიები, თუმცა პარალელურად შემცირდა მისიონერთა რიცხვი საქართველოში. რაც შეეხება სამხრეთ საქართველოს, აქაურ ქართველ კათოლიკეებს, ერთი ნაწილი სომეხთა დიდი მეცადინეობის შედეგად (სომხები პრივილეგირებულ მდგომარეობაში იმყოფებოდნენ როგორც ოსმალეთის, ისე რუსეთის იმპერიებში) უკვე გასომხებული იყო, ხოლო მეორე ნაწილი იმავე საფრთხის წინაშე იდგა, რასაც პირდაპირ თუ არაპირდაპირ ხელს უწყობდა ეპისკოპოსობის მაძიებელი პ. შაჰყულიანი (ჭილიმუზაშვილი), წარმოშობით ქართველი.
1845 წელს, გარკვეული პირობების მიუღებლობის გამო, რუსეთის ხელისუფლებამ კათოლიკე მისიონერები საქართველოდან გააძევა. თუმცა, საუკუნეთა მანძილზე საქართველოში მისიონერული მოღვაწეობის შედეგად მოსახლეობის (მათ შორის ქართველი მართლმადიდებლების) ერთი (შესაძლოა, არც ისე მნიშვნელოვანი) ნაწილი, რელიგიური, პოლიტიკური, ეკონომიკური თუ სხვა მიზეზით გადავიდა კათოლიკურ რწმენაზე და სხვათა მსგავსად, გარკვეული როლი ითამაშა პოლიეთნიკური და პოლიკონფესიური ქვეყნის საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ, თუ სოციალ-ეკონომიკურ ცხოვრებაში.
საკვანძო სიტყვები: კათოლიკობა, ერეკლე II, საქართველო, რუსული მმართველობა, რომი, შაჰყულიანი, გასომხება.
